"Εδόθη μοι σκώλωψ τη σαρκί..."
Συχνά μου χαρίζει ανυπόφορους φυσικούς πόνους. Δε θυμάμαι την ηλικία που ο πόνος άρχισε να με διδάσκει.
Νομίζω γύρω στα τρία μου.
Είχα φοβερούς ολονύχτιους πόνους στ' αυτιά μου. Το χειμώνα, η υγρασία και το κρύο στο ορεινό χωριό, που μέναμε τότε, μου προκαλούσαν επίπονες ωτίτιδες ως νήπιο, που θυμάμαι ακόμη.
Το μόνο γιατρικό λαδάκι στο αυτί και ζεστές κομπρέσες.
Όλη νύχτα κάτω απ' το καντήλι κοιτούσα την εικόνα ενός συμπάσχοντος Χριστούλη - τότε ίσως πρώτη φορά Τον συμπάθησα.
Μετά θυμάμαι τη φρίκη με τις τσουκνίδες...Γύρω στα τέσσερα πάλι! Αγρίμι κάλπαζα μ' ένα τσούρμο αγοροκόριτσα στα γιοφύρια και τις βρύσες του χωριού - μονίμως με ματωμένα γόνατα.
Μια φορά παραπάτησα κι προσγειώθηκα σ' έναν "κήπο" από τσουκνίδες κάτω απ' ένα απ' αυτά τα περίφημα γιοφύρια.
Στην αρχή ένιωσα ένα απαλό ξάναμμα ολούθε με σε λίγο -αλλεργική στο δηληρήριο των φύλλων - πυρπολήθηκα, μετατράπηκα σε όρθια... φλεγμονή.
Με πήγαν σηκωτή στο σπίτι, φωνές οι γυναίκες, η οσμή του ξυδιού σ' όλο μου το σώμα κι ο πόνος, που επέμενε να μου κάνει μάθημα, που με μορφή ανοιχτών πληγών δεν υποχωρούσε για ημέρες.
Γύρω στα εννιά, ξάφνου μια βραδιά, η μάνα μου με πληροφόρησε πως πια έγινα γυναίκα, πως δυστυχώς από τότε και πέρα θα άρχιζα να υποφέρω επαναληπτικά, πως δυστυχώς έτσι είναι φυσικό και οφείλω να τ' αντέχω.
Η ίδια μου 'λεγε πώς τ' άντεξε, οι Άγιοι πώς άντεχαν τόσα μαρτύρια και πάλι ομολογούσαν την πίστη σ' εκείνον τον συμπονετικό Χριστούλη στο καντήλι... Μας στέλνει μου' λεγε κι εμάς τους πόνους για να του αποδεικνύουμε πόσο δυνατοί είμαστε. Μας στέλνει σταυρούς, που, αν τους σηκώνουμε αγόγγυστα, του δείχνουμε πόσο τον αγαπάμε...
Νομίζω τότε άρχισα να αμφιβάλω για αυτό το Χριστούλη, αλλά και για την αγάπη. Μου πήρε χρόνια ν' ανασκευάσω τα αισθήματά μου και για τα δυο...
Η συχωρεμένη η γιαγιά μου πάλι με διαβεβαίωνε κι αυτή πως έτσι έπρεπε ακριβώς να είναι, μ' έχωνε κάτω από μια βελέντζα καλοκαίρι καιρό, μπρούμυτα σε στάση εμβρύου, να καταριέμαι τη μοίρα μου και να περιμένω απαρηγόρητη αιώνες...
Κι όταν πλέον γινόταν αφόρητο, κλεινόμουν στην τουαλέτα, εκεί που κανείς δε μ' έβλεπε, με κρύο ιδρώτα να τρέχει απ' το μέτωπο και τις λαγόνες μου, σε τρόμο.
Άφηνα όλα τα απόβλητα υγρά μου να κυλήσουν με πολλή προσοχή μη λερώσω, μην ακουστώ, λες κι ήταν κολλητικό.
Δάγκωνα ένα πανί και μούγκριζα. Μ' άφηνε μια-δυο ώρες, μετά ξανά...Έκλαιγα, ούρλιαζα βουβά, ικέτευα. Ρωτούσα το Θεό γιατί, γιατί μ' έκανε έτσι. Γιατί να είμαι γυναίκα, γιατί να υποφέρω τόσο συχνά και τόσο νωρίς...
Για κάποιο περίεργο λόγο οι γυναίκες στο σπίτι μου απέφευγαν τα παυσίπονα σαν το διάολο. Έτσι ήταν σχεδόν αποτρόπαιο να ζητήσω κι εγώ ένα! "Είσαι μικρή για τέτοια φαρμάκια", μου 'λεγε ψυχρά η μάνα μου, " να τ' αντέξεις!"
Κι ύστερα προστέθηκαν οι τυραννικές ημικρανίες στην εφηβεία μου, μετά από κάποιο τυχαίο χτύπημα στο κεφάλι, να μου πιρουνιάζουν τη σκέψη , να μου σμιλεύουν την ψυχοσύνθεση.
Μεγάλωνα υγιής, αλλά με φυσικό επόμενο τον πόνο. Να τον αγνοώ ακόμη κι ως προειδοποίηση, να τον τιθασεύω, να τον χρησιμοποιώ.
Ίσως - τ' ομολογώ - να υπήρξε ακούσια και μαζοχιστική πηγή ηδονής. Δεν το συνειδητοποίησα. Σίγουρα όμως τον έκανα δάσκαλο δύναμης.
Οι ωδίνες στα παιδιά μου, παρά τις φρικιαστικές περιγραφές άλλων γυναικών, με εξέπληξαν! Αισθανόμουν ότι ήταν κάτι που είχα ξαναζήσει και μάλιστα συχνά. Ίσως γι' αυτό δε φοβήθηκα ποτέ στους τοκετούς μου, και δεν έβγαζα άχνα, πέραν της πολεμοχαρούς κραυγής της απελευθερωτικής εξώθησης. Μου 'λεγαν πως τότε ούρλιαζα σαν άγριο ζώο, θηριωδώς, σαν λυσσασμένη λύκαινα... Κι εγώ αυτόν ποτέ δεν τον είδα σαν πόνο, παρά σα νίκη, σα γιουρούσι, σαν άλωση μ' εμένα πολιορκητή.
Η επόμενη φάση ο πόνος της φθοράς, της επιβάρυνσης του χρόνου, της αρρώστιας. Ασθένειες να επιτίθενται στα κόκκαλα, στις κλειδώσεις, στα ζωτικά όργανα, που διαβρώνουν την νιότη σε σάπια σάρκα λυγμών.
Μαχαίρια να μου μακελεύουν κομμάτι κομμάτι τη ζωηράδα, την ευκινησία, το λυγερό κορμί. Που φορτώνουν οδύνη κι αναμνήσεις εφιάλτες.
Μέρες βαριές ακίνητες, νύχτες που μετρούσαν τις στιγμές μ' ελπίδα για μια αυγή ανακούφισης κι ανανέωσης.
Αγώνας για επιβίωση μέσα από συνεχή πόλεμο, καταστροφή του βιολογικού σθένους.
Κι ο πόνος ο ψυχικός, ο πόνος στην κίνηση, ο πόνος των πληγών να κατατρύχουν, να να σκληραίνουν, να στερούν την ανεμελιά της νεανικής αθωότητας...
Έγινα από πέτρα, έθαψα την ευαισθησία, που με αποδυνάμωνε. Έβλεπα όλο και πιο πολλά, νικούσα! Έμαθα να πολεμώ και να θριαμβεύω.
Δε φοβάμαι!
Δε φοβάμαι πια την αδυναμία πάνω στα μέλη μου. Μπορώ να την αντιπαρέρχομαι, να την επεξεργάζομαι και να περιμένω υπομονετικά να την ξεπεράσω.
Έμαθα να περιμένω για την επόμενη ανάπαυλα έντονης ζωής, έμαθα ν' αρμέγω απ' τη στιγμή την ομορφιά, να την απολαμβάνω. Ξέρω πως δε θα είναι για πάντα εκεί. Πως κάποτε θα γίνει τροφή γι' αυτό που έρχεται.
Εκμεταλλεύομαι την ηδονή της νηνεμίας, ρουφώ τη γαλήνη μέχρι τον επόμενο πόνο.
Δε φοβάμαι. Ξέρω να νικώ.
Ωστόσο είναι κάτι που ποτέ δεν ξεπέρασα. Κάτι που όλη αυτή η εμβάθυνση και οι οδυνηρές εμπειρίες μου στερούν. Πρόκειται γι' αυτό που μάλλον ποτέ δε θα μπορέσω να ελέγξω, ούτε να συνηθίσω.
Συχνά θυμάμαι τη μάνα μου και την απάθειά της, όταν μου έλεγε μικρούλα όλα εκείνα τα περί αντοχής.
Τη ζηλεύω εκείνη είχε βρει ένα άνοιγμα, ένα παραθύρι ν' αναπνέει. Μπορούσε να λέει "Αφού το άντεξα εγώ, θα τ' αντέξεις και εσύ"
Πόσο θα ήθελα να κατακτήσω αυτή την εμπιστοσύνη!
Γιατί ο μόνος πόνος, που πια δεν ορίζω, είναι ο πόνος και η οδύνη του αγαπημένου.
Κάποιος που έχει εντρυφήσει στην αγωνία, όσο εγώ, είναι αρκετά αλαζόνας να μην εμπιστεύεται τη δύναμη του αγαπημένου του στον πόνο. Γιατί αυτόν δεν μπορεί να τον ελέγξει.
Δεν ωφελεί να του σκουπίζει τα δάκρυα και να τον παρηγορεί. Τουλάχιστον δεν μπορεί να πιστέψει ότι ωφελεί.
Έχω ακόμη ανάγκη εκπαίδευσης σ' αυτό τον τομέα...
Γίνεται ακόμα πιο τυραννικό όταν ο παθών προσπαθεί να ανασυνταχθεί, αναζητά την απομόνωση και αξιοπρεπώς ψάχνει δύναμη μέσα του κι όχι σ' εμένα.
Τότε είναι που βυθίζομαι σε πανικό, που παύω να λειτουργώ. Γιατί έχω μάθει να κυβερνώ την αδυναμία και σ΄αυτή την περίπτωση δεν μπορώ! Είναι ολόκληρος αγώνας ν' αφομοιώσεις κάτι τέτοιο!
Να μάθεις να εμπιστεύεσαι τη δύναμη αυτών, που αγαπάς. Να μάθεις ν' αποδέχεσαι τη φθορά τους. Να μάθεις ν' αντέχεις να παρακολουθείς αμέτοχος τον αγώνα τους. Να μάθεις να υποστηρίζεις την νίκη ή την ήττα τους...
Ομολογώ! Αυτό ήταν το πιο δύσκολο μάθημά σου, δάσκαλε Πόνε!
Να αντιμετωπίζω τον πόνο του αγαπητού. Να προχωρώ ακόμα και, όταν μοιραία, όπου πολεμώ κι ακόμα είμαι σθεναρά νικηφόρα, οι σύντροφοί μου υποχωρούν και υποκύπτουν. Αφήνοντάς με στην "Οδύσσειά" μου μόνη να συνεχίζω...
Οφείλω να εκπαιδευτώ στην απώλεια και τον πόνο του διπλανού. Να αποδεχτώ το δικαίωμά του να αγωνιστεί μόνος.
Είναι πολύ δύσκολο αυτό το μάθημά σου, δάσκαλε Πόνε!
Είναι σκληρό για ένα γεννημένο πρωταγωνιστή να δέχεται δευτερεύοντα ρόλο ή ακόμα χειρότερα ρόλο κομπάρσου σε μια τραγωδία, όπου συχνά έπαιξε τον πρώτο ρόλο.
Ωστόσο, ένας τέτοιος ρόλος αποδεικνύει το εύρος και το βάθος του καλλιτέχνη και είναι απόλυτα απαραίτητος για τη θριαμβευτική επιτυχία του έργου...
